سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

528

تاريخ ايران ( فارسى )

يك كابل زيردريائى در بحر احمر كوشش به عمل آمد . منظور از كشيدن اين كابل آن بود كه آن را با كابلى كه از مارسيز تا اسكندريه كشيده شده بود مرتبط سازند . اما اين عمل با عدم موفقيت كامل مواجه شد . در همان اوان تركيه نيز مزيت استفاده از خطوط تلگرافى را براى كنترل امپراطورى وسيع خود دريافت . بالاخره براى مقاصد خودش تصميم گرفت يك خطى از قسطنطنيه از راه آسياى صغير تا بغداد بكشد . تركيه در آنموقع پيشنهاد كرد كه دولت بريتانيا از آنجا اين خط را تا هندوستان ادامه دهد و نظر باينكه مساعى بريتانيا براى كشيدن كابل زير دريائى در بحر احمر به عدم موفقيت مواجه شده بود اين نقشه را با كمال ميل پذيرفت . مدت چند سالى صرف مذاكرات و مساحى شد و بالاخره در سال 1863 « قرارداد تلگراف زمينى » در قسطنطنيه به امضاء رسيد . چون دولت تركيه بر قبائلى كه در جنوب بغداد زندگى ميكردند كنترل ضعيفى داشت و نيز آب و هواى مالاريائى ( بعدها ثابت شد كه اين موانع آنقدرها كه در اول به نظر ميآمد مهم نبود ) در آن خطه وجود داشت ، بنابراين تصميم گرفته شد كه يك خط تلگرافى نوبه به نوبه از وسط ايران ساخته شده كه در بوشهر با كابلى كه در خليج فارس كشيده مىشود متصل گردد . اولين خط تلگرافى در ايران 1864 م بدين قرار مذاكرات براى بنا و ساختن خط تلگرافى پيچاپيچى توسط افسران انگليسى با شاه شروع گرديد . اين خط قرار بود از مرز ايران در نزديكى بغداد شروع شده به كرمانشاه ، همدان و تهران كشيده شده و دوباره از تهران به بوشهر ادامه يابد . در اول اين پيشنهاد با مخالفت و مقاومت شديد احزاب ارتجاعى مواجه شد ، ولى شاه تصميم گرفت از اين نقشه استفاده كند ، لذا در اواخر سال 1864 اولين سيم يك رشته‌اى تلگرافى بنا شد . موانعى كه در پيش بود و ميبايستى آنها را از ميان برداشت خيلى بزرك بود . اين موانع شامل حملات و تركتازى ايلات و اشكال‌تراشىهاى جاهلانهء مأمورين محلى ايران بود . اما افسران انگليسى و مأمورين غيرنظامى عدهء زياد و قابلى بودند و بايستى مديون لياقت و استعداد آنها بود كه در امتياز اصلى خطوط تلگرافى تغييرات زيادى داده شده و پيشرفت‌هاى مهمى